Հայերեն   English   Русский  

​Անիմաստ է մասնակցությունն այն խաղին, որի կանոնների վրա ազդեցություն չունես. Տիգրան Մարտիրոսյան


  
դիտումներ: 3920

Նախընտրական զարգացումների և սպասվող ընտրությունների մասին «Անկախը» զրուցել է ծրագրավորող և ակտիվ քաղաքացի Տիգրան Մարտիրոսյանի հետ:

- Տիգրան, այս օրերին ամենաքննարկվող թեման դաշինքներն են: Դուք` որպես քաղաքացի և ընտրող, ինչպե՞ս եք նայում տարբեր գաղափարական ուղղություն ունեցող ուժերի միավորմանը դաշինքներում:

- Դաշինքները լավ երևույթ են, եթե ունեն գաղափարական հենք և կոնկրետ նպատակ: Այսինքն` իրական նպատակ, ոչ թե զուտ իշխանափոխություն: Իրականում իշխանափոխությունը ոչ թե նպատակ, այլ միջոց պետք է լինի՝ բուն նպատակներին հասնելու համար: Այս կոնտեքստում դեռևս այնպիսի դաշինք չեմ տեսնում, որն ունի հստակ նպատակ:

Նույն «Ելք» դաշինքը, իմ կարծիքով, կոնսոլիդացվել է իշխանափոխության շուրջ, որովհետև այնտեղ միավորված ուժերը ունեն տարբեր մոտեցումներ տարբեր հարցերի շուրջ: Այդ դեպքում ստացվում է, որ նրանք համախմբվել են զուտ իշխանափոխության գաղափարի շուրջ: Իմ կարծիքով՝ սա բացասական բան չէ, քանի որ էլի միջոց է մասնակիորեն հասնելու ինչ-որ բանի, որի միջոցով կարող են իրենց մեծ նպատակների ինչ-որ փոքր մասն առաջ տանել: Դաշինքների մասով այսքանը:

Իսկ կոնկրետ առաջիկա ընտրություններին նայում եմ հետևյալ տեսանկյունից. մեր երկրում որևէ բան փոխելու համար ընտրությունները դեր չեն կատարում: Նախ՝ ինչ-որ բան պետք է փոխվի, որ հետո լինի ընտրություն: Ընտրությունը հիմա մեր երկրում չակերտավոր է, իմ կարծիքով՝ մենք չունենք ընտրություններ:

- Իսկ ի՞նչ փոփոխություններ պետք է լինեն իրական ընտրություններ ունենալու համար և, արդյոք ունե՞նք այդ փոփոխությունները խորհրդարանական ընտրություններից առաջ:

- Պետք է լինի ժողովրդի մտածողության փոփոխություն: Թե ինչպիսին պետք է լինի այդ փոփոխությունը՝ երկար քննարկելու հարց է: Բայց միայն դրանից հետո ընտրություններ կարող են տեղի ունենալ: Իսկ տվյալ պահին ի՞նչ գործընթացներ են ընթանում այդ ուղղությամբ: Ժողովրդի մտածողության փոփոխության տեսանկյունից գործընթացներ կան, բայց շատ դանդաղ: Կոնկրետ այս ընտրություններում փոփոխությունները չեն կազմի այնպիսի կշիռ, որ ունենանք համապատասխան արդյունք:

- Անկախությունից ի վեր 25 տարի խոսում ենք ժողովրդի մտածողությունը փոխելու անհրաժեշտության մասին և, փաստորեն, այժմ նորից նույն խնդրի առաջ ենք կանգնած: Ինչպե՞ս այդ փոփոխությունը պետք է տեղի ունենա:

- Ունենք այն, ինչ ունենք: Իսկ իրավիճակն այսպիսին է, քանի որ մենք անկախությունը հռչակեցինք որպես գաղափար և գնացինք անկախության հետևից՝ չհասկանալով, որ անկախությունը պետք է լինի միջոց իրական ազգային նպատակներն իրականացնելու համար: Եթե ունենք զուտ անհատական մակարդակի նպատակ, օրինակ՝ ընդամենը լավ ապրել, դրան կարելի է հասնել նաև ոչ անկախ երկրում, իսկ եթե մենք անկախության ենք ձգտում՝ պետք է հասկանանք, թե ինչի համար ենք ձգտում: Այսինքն՝ այն ժամանակ քանդվեց մի համակարգ, որի փոխարեն ոչինչ չառաջարկվեց: Ավելի ճիշտ, կային առաջարկողներ, որոնք զբաղվեցին այլ գործով՝ մարտական գործերով, և այն էլիտայի մեծ մասը, որը պիտի լիներ հայկականության նպատակների և արժեհամակարգի ձևակերպողը, Արցախյան հերոսամարտում մաղվեց, մի մասն էլ ինչ-ինչ պատճառներով չդիմացավ տարբեր ճնշումների ու գնաց երկրից: Այդ պատճառով այսօր ունենք այն, ինչ ունենք: Բայց շատ լիահույս եմ, որովհետև չնայած թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին գործոններով ամեն ինչ արվում է, որ սերունդները փչանան, ֆենոմենալ կերպով ամեն նոր եկող սերունդ նախորդից լավն է լինում, համենայն դեպս՝ մեր երկրում:

Ինձ համար շատ հետաքրքիր է տեսնել նոր սերնդի աճը, չնայած շրջապատը փորձում է ամեն կերպ կաղապարել ու փչացնել նրան: Այդ առումով բավականին դրական տեղաշարժ կա: Եվ այդ սերունդը վաղ թե ուշ իր խոսքը ասելու է, ավելի ճիշտ՝ արդեն ասել է անցած տարի ապրիլին և դեռ շատ ավելի լուրջ խոսք կասի:

- Ասացիք, որ դժվար թե Հայաստանում ընտրություններով շատ բան փոխվի: Շատերն են այս կարծիքին: Ոմանք արդեն իսկ հայտարարել են, որ չեն մասնակցելու ընտրություններին, ոմանք էլ բոյկոտի կոչ են անում: Ձեր կարծիքով՝ ընտրություններին չմասնակցելը խնդրի լուծո՞ւմ է:

- Եթե լինի մասսայական բոյկոտ, իհարկե, ճիշտ լուծում է: Անիմաստ է մասնակցությունն այն խաղին, որի կանոնների վրա ազդեցություն չունես: Բայց չեմ կարող ասել, որ սա հաստատ ճիշտ դիրքորոշում է, իմ սուբյեկտիվ կարծիքն է: Մարդիկ կան՝ ասում են, որ պետք է մասնակցել և անվավեր դարձնել քվեաթերթիկները կամ ընտրել այնպիսի ուժի, որը հակակշիռ կլինի ՀՀԿ-ին, կթուլացնի կամ կփոխարինի նրան, և ինչ-որ ձևով կազատվենք տվյալ համակարգից: Մոտեցումներ են, միգուցե՝ ավելի օբյեկտիվ: Բայց իմ կարծիքով, երբ չես մասնակցում խաղին, որի արդյունքն ի սկզբանե հայտնի է, խաղն ինքնին սկսում է թուլանալ: Եթե բոյկոտը մասսայական լինի՝ արդյունք կունենա, բայց կասկածում եմ, որ մասսայական կլինի Հայաստանում:

- Չնայած այսքան քաղաքական ուժեր են մասնակցում ընտրություններին, մարդիկ հաճախ դժգոհում են, որ թեկնածու չկա, որի օգտին կարող են քվեարկել: Ի՞նչն է պատճառը, որ քաղաքական ուժերի այսպիսի ակտիվ մասնակցության պարագայում, միևնույն է, մարդիկ ընտրություն չունեն:

- Որովհետև մենք ունենք լավ անհատներ քաղաքականության մեջ, բայց չունենք համակարգ և նորմալ կուսակցություններ: Նույն «Ելք» դաշինքում շատ հիանալի անձնավորություններ կան, քաղաքականապես հասուն, բայց երբ նայում ես, թե ինչ համակարգ են ձևավորել և ինչ են առաջարկում առաջ տանել, հասկանում ես, որ դա էլ այն չէ, ինչ պետք է մեր երկրին: Անհատներին կարող ես ձայն տալ: Եթե գնում ես ընտրության զուտ անհատի համար, նորմալ է, բայց կիսատության զգացում կա:

- Այսինքն՝ կուսակցությունների կայացման խնդի՞ր ունենք:

- Կայացման ու կուսակցությունների մոտեցումների խնդիր ունենք: Կուսակցություններ կան, որ այս թոհուբոհի մեջ անտեսում են որակի խնդիրը՝ շեշտը դնելով քանակի վրա: Հասկանալի է, որ քանակն ընտրություններում որոշիչ գործոն է, բայց որակը տուժում է, ու արդյունքում ունենում ենք այն, ինչ ունենք այսօր:

Գաղափարական, արժեհամակարգային, բարոյահոգեբանական հիմքերը պետք է դրվեն կուսակցությունում, ոչ թե միայն թղթի վրա, օրինակ՝ ինչպես Դաշնակցությունում է: Իհարկե, դաշնակցության ստորին խավում շատ գաղափարական մարդիկ են, բայց վերին խավի համար իրենց կուսակցության մեջ եղած արժեհամակարգային հիմքերը զուտ թղթի վրա գրված բառեր են: Դրանից պետք է ազատվել, որ կուսակցության անդամները լինեն այդ ամեն ինչի կրողը:

Եվ իրենք իրենց անձնական օրինակով պետք է առաջարկեն այդ համակարգը ժողովրդին, թե տեսեք՝ ինչ արժեհամակարգով պետք է ապրի մարդը և գործի քաղաքականության մեջ: Պետք է բարոյական նորմեր սահմանվեն: Սխալ է, որ ասում են, թե քաղաքականության մեջ բարոյականությունը տեղ չունի: Սա մեծագույն սխալն է, որ ընդունում ենք: Իսկ ինչ վերաբերում է չարյաց փոքրագույնի ընտրությանը, անգլիացիները մի հետաքրքիր մոտեցում ունեն. չարյաց փոքրագույնի ու մեծագույնի միջև իրենք ոչինչ չեն ընտրում, այլ ստեղծում են լավը և ընտրում դա:

- Ձեր կարծիքով, եթե կուսակցությունները կայանան, այլևս նման իրավիճակ չե՞նք ունենա, երբ տարբեր գաղափարակիրներ միանում են միայն հանուն իշխանության կամ աթոռի:

- Տվյալ պահին այդ դաշինքները օբյեկտիվ իրականության արդյունք են: Իրենք այլ տարբերակ չունեն: Հասկանում են, որ միայնակ ընտրություններին գնալով՝ ոչինչ չեն ստանա, եթե որոշել են գնալ ընտրությունների՝ պետք է ինչ-որ մեկի հետ դաշինք կազմեն:

- Բայց մի՞թե առաջնայինը աթոռն է, չէ՞ որ այստեղ գաղափարական կողմը հետին պլան է մղվում:

- Հենց որակի ու քանակի խնդիրը դրա համար եմ շեշտում: Բայց ըստ նրանց մոտեցումների՝ իրենց ձեռք բերած մի քանի ձայնը խորհրդարանում կարող է օգտագործվել որոշակի հարցեր բարձրաձայնելու համար: Ինչ-որ չափով տրամաբանական մոտեցում է, բայց ընդհանուր գլոբալ փոփոխությունների դա չի հանգեցնի:

- Առաջիկա ընտրություններից առաջ շատերին է գուցե հետաքրքրում՝ յուրաքանչյուր մարդ իր տեղում ի՛նչ կարող է անել հնարավորինս արդար ընտրություններ անցկացնելուն նպաստելու համար:

- Վերջին ՏԻՄ ընտրությունները ցույց տվեցին, որ ընտրատեղամասերում այնքան էլ շատ կեղծիքներ չեն արվում, հիմնականում գործոնը ծանոթ, բարեկամ, փող, աշխատանքի կապվածություն երևույթներն են: Իսկ դրա դեմ ամեն մեկը իր տեղում պետք է պայքարի՝ որոշելով, թե որն է իր համար առաջնային կամ երկրորդային: Ըստ այդմ էլ արդյունք կգրանցվի: Այսինքն՝ էլի արժեհամակարգային խնդրին ենք առնչվում:

- Իսկ նոր ընտրական օրենսգիրքը ինչ-որ կերպ կնպաստի՞ ավելի թափանցիկ և արդար ընտրություններին:

- Չեմ կարող ասել: Օրինակ՝ կոնկրետ ընտրացուցակների հրապարակումը դրական քայլ եմ համարում, որը կարող է նպաստել: Բայց, իմ կարծիքով, որպեսզի ընտրությունները լինեն շատ թափանցիկ, պիտի լինեն բաց, այսինքն՝ հայտնի լինի, թե ով ում է ընտրել: Սա աշխարհում շատ քիչ տեղերում է ընդունված, բայց բաց ընտրությունները, իմ կարծիքով, կլինեն ամենաարդարը: Իհարկե, ասում են, որ սա անհատի վրա ծանրաբեռնվածություն է, որ հնարավոր է մարդկանց վախեցնել: Բայց եթե վախի արդյունքում պետք է լինի ընտրություն, ուրեմն այդպես էլ պետք է լինի: Ինձ թվում է՝ հիմա վախը հաղթահարելն ավելի հեշտ կլինի, քան կեղծիքների դեմն առնելը:

- Ի՞նչ նախադրյալներ ունենք առաջիկայում համեմատաբար արդար ընտրությունների համար:

- Նախադրյալներ կան: Օրինակ՝ վերջին ՏԻՄ ընտրությունները բավականին արդար էին, կեղծիքները քիչ էին, այս տեսանկյունից եթե դիտարկենք, խորհրդարանականը հեռու չի լինի դրանից: Բայց գլոբալ առումով փոփոխությունների հասնելու համար երևի պետք է տեսնենք, թե ինչ թուլություններ ունենք ազգային մենթալիտետի առումով, և դրանք դարձնենք ուժեղ կողմ: Օրինակ՝ մենք շատ անհատական ժողովուրդ ենք, և դա խանգարում է միավորվելուն և մեկ մեծ համակարգ ստեղծելուն: Բայց դա կարելի է դարձնել առավելություն՝ փոքր խմբեր ձևավորելով այն մարդկանց շրջանակներում, որոնք նույն կերպ են մտածում: Փոքր խմբերն իրենց փոքր գաղափարները կփորձեն իրականություն դարձնել, և կամաց-կամաց այդ խմբերը կսկսեն համագործակցել գաղափարների շուրջ, որոնք իրենց համար ընդհանուր են: Այսպես մարդու անհատականությունը չի կորչում, ամբիցիաները շատ չեն տուժում: Այս համակարգի կայացումը դժվար է, բայց եթե կայանա՝ հնարավոր է, որ լուրջ փոփոխությունների հանգեցնի:





Copyright © 2014 — ankakh.com. All Rights Reserved. Նյութերը մասնակի կամ ամբողջությամբ մեջբերելիս ակտիվ` հիպերլինքով հղումը Ankakh.com-ին պարտադիր է: